Design Thinking voor het VYP Traineeship; van traineeship naar leadership.
Veel organisaties investeren in traineeships. Maar hoe vaak ontwikkelen we trainees écht tot toekomstige leiders — in plaats van goed ingewerkte specialisten? Voor het VYP-traineeship van Venturn verzorgde Yellow Perspective drie sessies waarin trainees leerden om Design Thinking toe te passen op complexe vraagstukken. Niet als creatieve werkvorm, maar als strategische manier van denken en besluiten. De kernvraag daarbij was: hoe leer je jonge professionals omgaan met ambiguïteit, complexiteit en creativiteit?
Aan het begin van de driedaagse stelden we een bredere vraag: wat kunnen we leren van organisaties als Procter & Gamble, de Efteling en London Heathrow? Wat deze organisaties gemeen hebben, is hun vermogen om latente klantbehoeften te ontdekken — nog voordat klanten die zelf expliciet maken. Dat vraagt om meer dan traditioneel marktonderzoek. Het vraagt om systematisch denken vanuit de gebruiker.
Alles wat we bedenken heeft op een bepaalde manier interactie met mensen. Datadashboards, overlegstructuren, onboarding van nieuwe collega’s: alles wordt ontworpen door én gebruikt door mensen. Zelfs de meest complexe software- of machineonderdelen hebben vroeg of laat interactie met mensen. Juist daarom is gebruiksgericht ontwerpen essentieel. Niets is zo frustrerend als systemen, producten, diensten of processen die niet doen wat we verwachten. Om deze zaken optimaal te ontwerpen, kun je Design Thinking inzetten.
Vraag niet naar toekomstig gedrag van klanten
In de Empathize-fase leerden de trainees interviewtechnieken die verder gaan dan oppervlakkige klantvragen. Een belangrijke correctie daarbij: vraag niet naar toekomstig gedrag (“Zou je dit gebruiken?”), maar naar gedrag uit het verleden (“Wanneer deed je dit voor het laatst?”). Intentie en gedrag verschillen namelijk structureel van elkaar. Vraag bijvoorbeeld aan 200 tweedejaarsstudenten wie een betere nachtrust zou willen hebben. Waarschijnlijk gaan alle handen omhoog. Maar hoeveel van hen zijn daadwerkelijk actief bezig met het verbeteren van hun nachtrust? Zeker niet alle 200. Dat is niet erg, maar als je gedrag wilt begrijpen, was de oorspronkelijke vraag niet de juiste. Door te vragen naar concreet gedrag uit het verleden krijg je realistischer inzicht in toekomstig handelen.
Op zoek naar het juiste probleem
Het goed inleven in de gebruiker levert een grote hoeveelheid inzichten op. Meerdere interviews met verschillende mensen brengen uiteenlopende problemen naar voren. Maar wat ga je als projectgroep daadwerkelijk oplossen? Dat bepaal je in de Define-fase. De Vypers gingen in drie verschillende groepen aan de slag met een fictieve case. Wat bleek: goed definiëren is lastig en vraagt tijd. Het betekent afwegen welke uitdagingen het meest urgent zijn en welke kunnen wachten. Uiteindelijk kwamen alle drie de groepen tot een scherp geformuleerde probleemstelling — en opvallend genoeg waren die probleemstellingen verschillend. Dat laat zien dat ontwerpen niet per definitie goed of fout is, maar een menselijk vak waarin je onderbouwde keuzes maakt op zoek naar de best mogelijke oplossing.
Zorg dat je dezelfde taal spreekt
In de Understand-fase onderzochten we iets ogenschijnlijk eenvoudigs: spreken we eigenlijk dezelfde taal? Begrippen als “data”, “proces” of “efficiëntie” lijken helder, maar blijken in multidisciplinaire teams vaak verschillend geïnterpreteerd te worden. Dit is een onderschatte bron van faalkosten. Innovatie mislukt zelden op intentie — maar vaak op interpretatie. Door eerst alignment te creëren, voorkom je dat teams langs elkaar heen werken.
Stop met brainstormen
Veel organisaties gebruiken brainstormen als standaard innovatie-instrument, terwijl de effectiviteit daarvan aantoonbaar beperkt is (zie: https://yellow-perspective.nl/waarom-brainstormen-niet-werkt/). In plaats daarvan werkten we met brainwriting en gestructureerde ideation-methoden. Het resultaat: meer dan 100 ideeën in minder dan 15 minuten — gedocumenteerd en direct bruikbaar. Belangrijker nog: iedere deelnemer leverde een inhoudelijke bijdrage. Geen dominante stemmen, geen sociale remming, geen productiviteitsverlies.
Tijdens de ideationfase ontstond een interessant inzicht: de Vypers wilden graag meedenken over hun eigen traineeship. Dat werd de casus voor de derde en laatste sessie. In kleine teams doorliepen zij een compact Design Thinking-project, waarin zij hun eigen aanpak bedachten en uitvoerden. Daarmee werd het traineeship niet alleen een leeromgeving, maar ook een ontwerpopgave waarin zij zelf verantwoordelijkheid namen.
De conclusie is helder: door de juiste vragen te stellen, relevante inzichten mee te nemen en creativiteit gestructureerd in te zetten, ontstaan onverwachte oplossingen voor complexe problemen. Design Thinking blijkt daarmee niet alleen een innovatieaanpak, maar ook een krachtig instrument voor leiderschapsontwikkeling.
